Pandemi, koşulları ağırlaştırdı: Hasta tutsaklar tedavi edilmiyor

  • 09:07 2 Ekim 2020
  • Güncel
ANKARA - Hasta tutsakların durumunun salgın sürecinde daha da ağırlaştığını söyleyen İHD MYK üyesi Nuray Çevirmen, “Birçok hasta mahpus hastaneye gitmek istemiyor, acı çekmeye neredeyse razı olan bir duruma geliyor. Mecburen gidenler için de 14 günlük karantina süreci bir eziyet haline geliyor” dedi. 
 
İnsan Hakları Derneği'nin (İHD) son verilerine göre 220 bin kapasiteli Türkiye cezaevlerinde şu anda yaklaşık 280 bin kişi bulunuyor. Bunlar arasında 457'si ağır olmak üzere bin 334 hasta tutsak var. 2019 yılında adli ve siyasi olmak üzere toplamda 50 hasta tutsak yaşamını yitirdi. İHD ve Ceza Sisteminde Sivil Toplum Derneği’nin (CİSST) 7 bin başvurusu ise “özel araştırmalar gerekiyor" denilerek yanıtsız bırakıldı.
 
İnsan Hakları Derneği (İHD) Merkez Yürütme Kurulu (MYK) üyesi Nuray Çevirmen, hasta tutsakların sağlık durumlarını ve yaşadıkları sorunları değerlendirdi. 
 
‘Acı çekmeye razı oluyorlar’
 
Pandemi sürecinde kronik hastalıkları olan ve hastaneye gitmesi gereken tutsakların hastaneden döndükten sonra 14 günlük zorunlu karantinaya tabi tutulduğunu kaydeden Nuray, bu durumun tutsakları daha da zorladığını kaydetti. Cezaevinde bulunan ağır hasta tutsakların tek başlarına yaşamlarını devam ettiremediğini vurgulayan Nuray, “Hastaneye gidiş geliş sürelerinde, tek başına ve kapıları açılmadan kalıyorlar. Dolayısıyla hiçbir iletişimleri yok, herhangi bir destek de alamadıklarından dolayı çok güç koşullar altındalar. Böyle olunca da aslında birçok hasta mahpus hastaneye gitmek istemiyor, acı çekmeye neredeyse razı olan bir duruma geliyor. Mecburen gidenler için de 14 günlük karantina süreci bir eziyet haline geliyor” ifadelerini kullandı. 
 
‘Hastalıklara karşı açık durumdalar’
 
Pek çok sorununun yanı sıra, hasta tutsakların yetersiz beslenme durumunun söz konusu olduğunu aktaran Nuray, “Bünyeleri zayıflıyor, dirençleri düşüyor ve hastalıklara karşı açık bir hale geliyorlar. Kronik hastalıklar da eklendiği zaman gerçekten de güç koşullar altındalar. Hasta mahpuslar özelinde tüm kamuoyunun da duyarlı olmasını bekliyoruz. Cezaevlerinde çok fazla ölümler yaşanıyor, yaşı ileri olan ve rahatsızlıkları bulunan tutsaklar ‘cezaevinde kalamaz’ raporuna rağmen cezaevinde tutuluyor. Güç koşullar altında yaşamlarını devam ettirmeye çalışıyorlar, şiddete açık haldeler” sözlerini kullandı. 
 
‘Psikolojik olarak da yıpranıyorlar’
 
Cezaevinde tutsaklara yönelik herhangi bir hak ihlalinin soruşturmaya tabi tutulmadığına dikkat çeken Nuray, bu nedenle tutsakların hem kötü muameleye maruz bırakıldıklarını hem de haklarının ortadan kaldırıldığını ifade etti. Nuray, cezaevinde yaşanan hak ihlallerine dair şöyle konuştu: “İletişim haklarının ortadan kaldırılması, kitaplara, gazeteye, süreli yayınlara erişimlerinin olmaması, televizyon haklarının çok çok kısıtlanmış olması ve görüşleri ile ilgili aksaklıkların yaşanması, telefon haklarının engellenmesi gibi durumlar yaşanıyor. Bunlar üst üste geldiği zaman mahpusları psikolojik olarak da yıpratıyor. Hastalıklarıyla mücadele etmelerinin yollarının biri de psikolojilerinin iyi olmasından geçiyor. Ancak bu da ortadan kalkmış durumda. Biz hem kamu kurumlarının hem de sivil toplum örgütlerinin, ailelerin ilgili herkesin aslında bu konulara duyarlı olmalarını talep ediyoruz.”
 
İHD verilerine göre İç Anadolu Bölgesi’ndeki kadın hasta tutsakların isimleri ve hastalıkları şöyle:
 
* Ahiret Turan: Kayseri Bünyan Kapalı Kadın Cezaevi’nde. “Tek başına kalamaz” raporu var. En son avukatı ile görüştüğünde 13 gün tek başına tutulduğu ifade edildi. 
 
*Gülşan Adet: Sincan Kadın Kapalı Cezaevi, Ankilozanspondilit (omurga ya da bel romatizması) ve mide rahatsızlığı var. Romatizma rahatsızlığı ile ilgili olarak güneş olan bir yerde kalması gerekirken şu anda kabul edilmiyor. 
 
*Pınar Tikit: Beyninde araknoid kist var. Tedavisiyle ilgili sürekli kontrole getirilip götürülmesi ve tedavisinin aksatılmaması gereken hasta.
 
* Muhlise Karagüzel: Kayseri Cezaevi, Yüksek tansiyon, yüksek şeker, astım. Nefes alıp vermekte çok zorlanıyor. Fıtıktan kaynaklı olarak yürümede ve oturmada çok zorlanıyor. Muş’a mahkemesi için götürüldüğünde de kötü muameleye maruz kaldı.
 
*Zerga Acar: 60’lı yaşlarına yakın, iki gözünden ameliyat oldu. Hilvan Cezaevi’nden Kayseri’ye getirilirken kötü muameleye maruz kalmış, işkenceye tabi tutulmuş, tartaklanmış. Çok büyük sıkıntılar yaşamış. Kolunda, bacaklarında vücudunda morluklar meydana geldi. Kayseri’ye götürüldüğünde uzunca bir süre kendisine gelememiş. 
 
*Özgül Yaşa: Ayakta duramayacak kadar kötü durumda, vücudunda tedavi edilmesi gereken yaralar var. Ağzında çıkmış yaralar var, diş tedavisi yapılmıyor. Diş tedavisi yapılması zorunlu olan tutsakların kelepçelerinin açılmadığından kaynaklı olarak büyük sıkıntılar yaşıyorlar. Kelepçeli olarak bir diş tedavisi, ameliyatı ya da çekilmesi gereken ağrılı sancılı durumda elleri kelepçeli kalması mümkün değil. Tedavileri yaptırılmıyor, ağızları da yara içerisinde.
 
*Aslıhan Gencay: Kayseri Bünyan Kadın Kapalı Cezaevi'nde Wernicekorsakof hastası. Boyun ve sırtta ağrıları var. Migren, kronik bronşit ve astım hastası. Bacaklarında dizden aşağıda sinir ölümü, göz sinirlerinde ölüm ve solgunluk oluşmuş. Ayrıca psikolojik sorunları var.
 
*Canan Utangaç: Ankara Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nde. Vücudunda 2. derecede yanıklar var. Beline ve bacağına kırıklar sebebiyle vidalar takılmış, enfeksiyon kapmaması gerekiyor. Koğuşta normal işlerini bile yapamıyor.
 
*Dilber Tanrıkulu: Ankara Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nde. Bacak ve baldırına saplanan şarapnel parçaları nedeniyle üç kez ameliyat edilmiş. Açık yaraları var. Tedavisi aksarsa bacağını kaybetme riski var. Ayrıca midede reflü, böbrekte taş ve kalp kapağında da basıklık olduğu söylenmiş. Bunun için de herhangi bir tedavi görmüyor.
 
*Fadik Adıyaman: Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nde. İki kere rahim ameliyatı oldu. Kanser tehlikesi var, tiroit olmasından kaynaklı duruşmaya gelmesine izin verilmiyor.
 
*Fatma Aşkın: Kayseri/Bünyan Kadın Kapalı Cezaevi'nde. Kanser hastası.
 
*Hatice Erol: Konya E Tipi Kapalı Cezaevi'nde. Ağır epilepsi hastası.
 
*Nazlı Soglin: Kayseri/Bünyan Kadın Kapalı Cezaevi'nde. Cezaevinde bulunduğu 10 yıllık süre zarfında midede ülser, beyninde iki damarı tıkalı ve lekeler oluşmuştur, Kalp kapakçığında kalınlaşma, eklem hastalığı, yumurtalıklarında kist, nefes darlığı vb. birçok hastalıkları mevcuttur.
 
*Seynur Özdemir: Ankara/Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nde. Bacakta tümör var. Bacağın kesilme durumu var.
 
*Şilan Çetiner: Kayseri/Bünyan Kadın Kapalı Cezaevi'nde. Beyninde kitle var. Kusma, baş ağrısı, titreme, kulak uğuldaması var. Ayrıca boyun kemiğinde çatlak var.
 
*Zerrin Yılmaz: Ankara Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nde. Panik atak hastası. Ayrıca haşimato hastalığı da var.
 
*Zeynep Bingöl: Ankara Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nde. Tansiyon hastası.